گوی خبر-  گسترش استفاده از هوش مصنوعی در زندگی روزمره، این فناوری را به یکی از منابع اصلی دریافت اطلاعات در حوزه‌های مختلف از جمله سلامت تبدیل کرده است. بسیاری از افراد پیش از مراجعه به پزشک، علائم بیماری خود را در سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی جست‌و‌جو می‌کنند و حتی با پیشنهاد‌ها و توصیه‌های این ابزار‌ها راهی مطب می‌شوند. هرچند دسترسی آسان به اطلاعات پزشکی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی کمک کند، اما متخصصان نسبت به پیامد‌های استفاده نادرست از این فناوری هشدار می‌دهند.

خوددرمانی با هوش مصنوعی

حمید سوری، اپیدمیولوژیست و استاد بین‌المللی دانشگاه، معتقد است اتکای بی‌قید و شرط به توصیه‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه زمانی که جایگزین مراجعه به پزشک یا مبنای خوددرمانی شود، می‌تواند سلامت بیماران را با خطر مواجه کند.

او می‌گوید: «هوش مصنوعی علاوه بر انقلابی که در انتقال اطلاعات و اشتراک دانش برای بشر به دنبال داشته و همچنان هر روز بیش از پیش توسعه می‌یابد، تبعاتی هم به دنبال دارد. خود درمانی کنترل نشده و اعتماد صد درصدی به توصیه‌های هوش مصنوعی درحالی‌که نه معاینه فیزیکی صورت گرفته، نه آزمایش تشخیصی انجام شده و نه بسیاری از علل و عوامل مرتبط با بیماری را مورد توجه قرار گرفته، می‌تواند چالش بزرگ و نتیجه خطرناکی برای سلامت جامعه به دنبال داشته باشد.»

به گفته سوری، این موضوع در کشور‌هایی که هزینه‌های درمان با درآمد خانوار‌ها تناسب ندارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. او ادامه می‌دهد: «این وضعیت به‌ویژه در کشور‌هایی که هزینه درمان متناسب با درآمد مردم نیست شرایط بدتری دارد، در چنین شرایطی خود درمانی که از گذشته هم وجود داشته، ورود هوش مصنوعی می‌تواند تبعات آن را بیشتر کند.»

بی‌اعتمادی در تعامل بیمار و پزشک

این استاد دانشگاه معتقد است یکی از مهم‌ترین پیامد‌های این روند، تغییر در نحوه تعامل پزشک و بیمار است؛ موضوعی که می‌تواند بر کیفیت فرآیند درمان نیز اثر بگذارد. او بیان می‌کند: «زمانی که بیمار با اطلاعات و احتمالاً اقدامات توصیه شده هوش مصنوعی به پزشک مراجعه می‌کند، علاوه بر احتمال شدید شدن و پیچیده شدن بیماری و خطا‌های الگوریتمی، ممکن است اعتماد بیمار را کاهش و توصیه‌های پزشک و ارتباط بیمار- پزشک را دچار اختلال کند.»

سوری در عین حال تأکید می‌کند که این هشدار‌ها به معنای نادیده گرفتن ظرفیت‌های مثبت هوش مصنوعی نیست. به اعتقاد او، این فناوری می‌تواند در صورت استفاده صحیح، نقش مؤثری در ارتقای نظام سلامت داشته باشد، اما بهره‌گیری از آن نیازمند آموزش و آگاهی عمومی است.

او یادآور می‌شود: «معنای این حرف‌ها انکار اثرات مثبت هوش مصنوعی مانند افزایش دقت تشخیص، کاهش هزینه‌ها و ... نیست، بلکه اگر جامعه آموزش کافی برای استفاده از هوش مصنوعی نبیند و پزشک این موضوع را در ویزیت بیمارانی که با هوش مصنوعی برای بیماری و درمان خود استفاده می‌کنند نادیده بگیرند، ممکن است در انجام وظیفه پزشکی خود دچار مشکل شوند.»

آسیب‌های دسترسی عمومی با دانش محدود به هوش مصنوعی

این اپیدمیولوژیست در پایان نیز بر ضرورت استفاده مسئولانه از فناوری‌های نوین تأکید می‌کند و می‌گوید: «هوش مصنوعی نیز مانند بسیاری فناوری‌ها و تازه‌های علمی مفید ولی کاربرد آن به‌ویژه زمانی که براحتی در دسترس عموم با دانش محدود پزشکی قرار می‌گیرد می‌تواند خطرناک باشد.»

به باور کارشناسان، هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان ابزاری برای افزایش آگاهی و کمک به تصمیم‌گیری در حوزه سلامت مورد استفاده قرار گیرد، اما جایگزین معاینه، تشخیص تخصصی و ارتباط مستقیم پزشک و بیمار نخواهد بود؛ ارتباطی که همچنان یکی از مهم‌ترین ارکان درمان مؤثر به شمار می‌رود.