چرا قیمت طلا کاهش یافت؟
گوی خبر [1]- نرخ دلار و به تبع آن بازار طلا، هفته را افزایشی شروع کردند. نرخ دلار که هفته گذشته در فضای تفاهم بر سر پایان جنگ نوسان کرد، هفته جاری را با نگرانی از ابهام در وضعیت مذاکرات ۶۰روزه آغاز کرد. روز جمعه آتشبس دیگری (ششمین آتشبس از ماه آوریل) در لبنان اعلام شد.
تردید قیمتی دلار و سکه
در این شرایط، نرخ آزاد اسکناس دلار در معاملات نقدی روز شنبه، ۱۵۹هزار تومان اعلام شد. این نرخ که ۴هزار تومان بالاتر از آخرین نرخ ثبتشده در معاملات ارزی روز پنجشنبه است، تنها نرخ بازار نبود.
فعالان بازار معتقدند بازار ارز هنوز نتوانسته سطح تعادلی محکمی در شرایط پساتفاهم مهیا کند و گمانهزنیها در مورد به تعویق افتادن بندهای تفاهم به ناپایداری نرخ دلار دامن میزند. روز گذشته، نرخهایی در بازه ۱۵۶هزار تومان تا ۱۶۲هزار تومان برای فروش هر اسکناس دلار آمریکا اعلام شد؛ اما از ساعت۱۴ به بعد تقریبا نرخ اعلامی بیشتر بازار در حوالی ۱۵۹هزار تومان آرام گرفت. نرخ لحظهای تتر نیز که روز جمعه تا ۱۵۸.۵هزار تومان کاهش یافته بود روز شنبه تا سطح ۱۶۲.۲هزار تومان افزایش یافت و در ساعات بعدی در همین بازه قیمتی نوسان کرد.
بازار سکه و طلا در نخستین روز هفته با افزایش قیمت بالاتری نسبت به بازار ارز مواجه شد؛ بهطوریکه در ظهر روز گذشته برخی از قطعات طلایی توانستند بخش قابلتوجهی از افت قیمتی هفته گذشته خود را بازیابی کنند.
روز شنبه، نرخ هر گرم طلای ۱۸ عیار نسبت به روز پنجشنبه با ۳.۴درصد افزایش در رقم ۱۶میلیون و ۲۹۸ هزار تومان قرار گرفت. سکه طلای طرح جدید نیز رشد تقریبا مشابهی داشت و با ۳.۶درصد افزایش در قیمت ۱۶۵میلیون و ۵۰۰هزار تومان به فروش رسید. ربعسکه طلا بالاترین رشد را ثبت کرد و با ۵.۳درصد رشد در رقم ۴۹میلیون و ۵۰۰هزار تومان قرار گرفت. به بیان دیگر، این قطعه طلایی بعد از ۵ روز بار دیگر به کانال ۵۰میلیون تومان نزدیک شد.
روز گذشته تنها نیمسکه طلا رشد قیمتی شبیه به دلار ثبت کرد. نرخ دلار در روز شنبه ۲.۶درصد افزایش یافت و در رقم ۱۵۹هزار تومان به فروش رسید. قیمت نیمسکه طلا نیز با ۲.۵درصد افزایش نسبت به نرخ روز پنجشنبه، به سطح ۸۵میلیون و ۵۰۰هزار تومان وارد شد. در حالی که تنشهای ژئوپلیتیک و روند مذاکرات هنوز اصلیترین عامل تاثیرگذار بر بازار ارز و طلای داخلی است، بازار جهانی طلا در آخرین روزهای معاملاتی هفته گذشته میلادی نشان داد که دغدغههای مهمتری از تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه پیدا کرده است. در آخرین روزهای هفته گذشته درگیری نظامی بین اسرائیل و حزبالله تشدید شده بود و از سوی دیگر زمان مذاکره ایران و آمریکا به تعویق افتاد؛ ولی نرخ جهانی طلا واکنش محسوسی نشان نداد.
کارشناسان معتقدند عوامل مهم و تاثیرگذار بر بازار طلا در کوتاهمدت نرخ بهره، شاخص دلار و افزایش بازده واقعی بازارها هستند. نرخ طلای جهانی در معاملات نقدی روز جمعه تا ۴۱۲۶دلار به ازای هر اونس کاهش یافت. این رقم ۲۴درصد پایینتر از بالاترین نرخ ثبتشده (۵۴۱۹ دلار) برای طلا در این معاملات است. همزمان شاخص دلار آمریکا (DXY) به بالاترین سطح خود در حدود یکسال اخیر رسیده و بازدهی اوراق خزانهداری آمریکا نیز در محدودههای بالای ۴.۴ تا ۴.۵درصد قرار گرفت. مجموعه این عوامل باعث شده است فضای کلی بازار به نفع دلار و به ضرر داراییهای بدون بازده مثل طلا تغییر کند. برای فهم این حرکت، لازم است به جای یک دلیل ساده، چند عامل را دید که همزمان روی بازار اثر گذاشتهاند.
بخش عمدهای از تحلیلگران حرفهای معتقدند که مهمترین عامل فشار بر طلا، تغییر انتظارات بازار نسبت به سیاست پولی فدرالرزرو است. پس از آخرین جلسه این نهاد پولی تاثیرگذار، لحن بانک مرکزی آمریکا از «امید به کاهش نرخ بهره» به سمت «احتمال افزایش نرخ در ۲۰۲۶» تغییر کرد.
این تغییر به ظاهر کوچک، اثر بسیار بزرگی در قیمتگذاری داراییها دارد. بهدلیل اینکه طلا سود یا بهرهای پرداخت نمیکند. وقتی اوراق خزانهداری آمریکا ۴.۵درصد بازده بدون ریسک ارائه میدهند، نگهداری طلا هزینهفرصت بالایی پیدا میکند. در نتیجه، افزایش بازده واقعی (نرخ بهره منهای تورم) مستقیما فشار نزولی بر طلا وارد میکند. حتی اگر تورم بالا باشد، تا زمانی که نرخ بهره بالاتر باقی بماند، طلا در رقابت با اوراق عقب میماند.
برخی از تحلیلگران بازار اشاره میکنند که «بازار دیگر در حال قیمتگذاری کاهش نرخ بهره نیست، بلکه در حال قیمتگذاری سناریوی نرخهای بالاتر برای مدت طولانیتر است»؛ این دقیقا همان چیزی است که معمولا باعث تقویت دلار و ضعف فلزات گرانبها میشود.
افزایش شاخص دلار آمریکا به بالاترین سطح یکساله، یکی دیگر از ستونهای اصلی این حرکت است. دلار قوی معمولا دو اثر مستقیم دارد. نخست، طلا را برای خریداران غیر دلاری (اروپا، آسیا و بازارهای نوظهور) گرانتر میکند و تقاضا را کاهش میدهد. دوم، جریان سرمایه جهانی را به سمت داراییهای دلاری و اوراق آمریکا هدایت میکند. به همین دلیل بسیاری از گزارشها اشاره میکنند که «حتی اخبار ژئوپلیتیک هم نتوانستند طلا را بالا ببرند»، زیرا اثر دلار و نرخ بهره قویتر از ترسهای سیاسی عمل کردهاند.
نقش بانکهای مرکزی: حمایت بلندمدت، اما ناکافی برای روند کوتاهمدت
یک نکته مهم که تقریبا در همه تحلیلها تکرار میشود، ادامه خرید طلا توسط بانکهای مرکزی است. بسیاری از کشورها در حال تنوعبخشی ذخایر ارزی خود و کاهش وابستگی به دلار هستند. در این خصوص برخی از تحلیلگران میگویند خرید بانکهای مرکزی یک «کف ساختاری» برای قیمت طلا ایجاد میکند و اجازه سقوط شدید را نمیدهد. از سوی دیگر، گروه دیگری معتقدند افزایش ذخایر طلایی بانکهای مرکزی برای ایجاد یک روند صعودی در بازار طلا کافی نیستند؛ زیرا حجم بازار فیزیکی بانکهای مرکزی در برابر جریانهای مالی و نرخ بهره جهانی کوچکتر است. در واقع میتوان گفت بانکهای مرکزی میتوانند بر سرعت افزایش یا کاهش قیمت بازار طلا اثرگذار باشند، اما جهت کلی بازار را تعیین نمیکنند. جهت اصلی همچنان در دست نرخ بهره و شاخص دلار قرار دارد.
بر این اساس، عامل اصلی کاهش نرخ جهانی طلا در معاملات هفته گذشته، نه جنگ است، نه نفت، نه حتی کاهش تقاضای فیزیکی طلا که در چین رخ داده است، بلکه ترکیب سه عامل کلیدی «بازده واقعی بالاتر در آمریکا»، «دلار قوی و جریان سرمایه به سمت داراییهای دلاری» و «تغییر انتظارات فدرالرزرو به سمت نرخهای بهره بالاتر» است. در مقابل، عوامل حمایتی مثل خرید بانکهای مرکزی، ریسکهای ژئوپلیتیک و تقاضای فیزیکی آسیا همچنان وجود دارند؛ اما به نظر میرسد فعلا قدرت کافی برای تغییر روند کوتاهمدت در بازار طلا را ندارند.